Fütüristler Derneği

Gelecek için ne yapıyorsunuz?
Murat Şahin / Fütüristler Derneği Yönetim Kurulu Üyesi
murat.sahin@futurizm.org

Daha önce yayımlanan bir yazım şöyle başlıyordu “Gelecekte alışveriş yaptım” Tümüyle doğruydu, zira Metro Group Future Store açılışında bulunmuş ve gerçekten dünyanın hayal ettiği tüm perakendecilik teknolojilerinin kullanıldığı bir mağazada müşteri olmuştum. Peki ya ben ya da sizler gelecek de müşteri, yönetici olmayı beklemek dışında ne yapıyoruz ? Bir çoğumuz hiçbir şey. Sanırım gelecek konusundaki en önemli adımlarımız birikim yapmak, bireysel emeklilik almak.

Onlar aramızdalar, teknolojiden, yönetim bilimine, sağlıktan, tarıma, gıdadan, giyilebilir teknolojiye her şeyin geleceğini planlıyorlar. WFS (World Future Society) den bahsediyorum. Dünya gelecekçileri birliği de denilebilir. Geleceği tahmin ediyor, yönlendiriyor ve planlıyorlar. Gerçekten çocuklarımıza neler bırakacağımız konusunda fikir yürütüyorlar. Dünyanın 80 milletinden 25.000 kişiler. E-duyurular, dergi ve kitaplar, araştırmalar ile bildikleri her şeyi paylaşıyorlar. Bir çoğunun adını ilk kez duyduğum halde alanlarında en iyiler oldukları özgeçmişlerinden belli yüzlerce danışman, konuşmacıya erişmenizi sağlıyorlar.

Aralarında Türkiye’den de birileri var. En önde geleni de Türkiye’de bu organizasyonu şekillendirmek üzere hazırlıklarını sürdüren Teknoloji Holding yönetim kurulu başkan yardımcısı Alphan Manas. Alphan Manas ve ortağı Emin Hitay, Türkiye’yi barkod ile tanıştıran insanlar olarak tanınıyorlar.

http://www.wfs.org/ internet adresinde biraz zaman geçirirseniz, göreceksiniz ki hemen hepinizin ilgisini çekebilecek bilgiler kaynaklara ulaşmak mümkün. Ben size yazımın devamında organizasyonun iki ayda bir yayınlanan dergisi “Future” da da yayımlanan bazı ilginç araştırmalardan bahsedeceğim.

- Teknoloji : Üzerinde çalışılan nano teknoloji ürünler sayesinde kablosuz ve giyilebilir bazı ürünler sayesinde sağlık personeli vücudunuzdan sürekli olarak bilgi toplayıp, hastalığınızın ve tedavinin seyrini izleyebilecek.

- Eğitim : Bugün bildiğimiz ve çok uzun yılardır devam eden okulda ve yaşa bağlı öğrenme sistemlerinin değişeceğinden bahsediliyor. Öğrenip fiziksel ortamlardan bağımsız hale gelerek 7 gün 24 saat istediğimiz lokasyondan elde edebileceğimiz bir hizmet haline gelecek. Öğreticilerin bugün olduğu gibi elde ettikleri öğretici belgelerinin ömür boyu iş garantisi olmaktan öteye performansa dayalı bir akademik anlam taşıyacağı söyleniyor. Öğrenmenin en büyük yeniliği ise dijital e-kitaplar olacak. Bu kitapları tv, cep telefonumuz gibi medyaları kullanarak alabileceğiz. Aşamalar kısaca şöyle

o Senaryo 1: (2012) – Okullara ihtiyaç olmadan direk öğrenim
o Senaryo 2 (2014) – Evden öğrenme
o Senaryo 3 : (2020) – Sosyal segmentlere uygun öğrenim
o Senaryo 4: (2025) - Deneyim okulları

- Yaşam : Olası terör saldırıları nedeniyle dünyadan bazı mega şehirlerin yok olması ancak gelişen telekomünikasyon teknolojileri sayesinde bu mega şehirlerin tele şehirler haline gelmesi bekleniyor.

- Sağlık: Gelecekteki doktorlar reçetelerinde pozitif düşünme dozlarını yazıyor hale gelecekler. Yeni renk ve duyguların gelişmesi mümkün olabilecek.

- Bilgi toplumu : Dünya nüfusunun üçte biri 2010 yılında online olacak.

- Yiyecek : Artan dünya nüfusu ve küresel ısınma nedeniyle balık fiyatları 2020’de %18 artmış ve çiftlik hayvanlarının (tavuk, hindi) fiyatlarının %20 üzerine çıkmış olacak.

- Otomotiv : Gelecekteki araçlarda belki de bir galon (3.78541 litre) yakıtla 1000 milden (1609 metre) fazla yolculuk yapacağız bu şu anda ancak çok çok yavaş giden araçlarla mümkün.

- Eneri : cep telefonumuzun bataryasını musluktan akan su ile dolduracağız.

- Müzik : Gelişen teknoloji özellikle yarı profesyonel sistemleri ucuzlattığından dünyada daha fazla müzisyen olacak.

- Medya : Giyilebilir elektronik aletler ile bireyler de bir reklam mecrası haline gelebilecek.

- Spor : Dünyadaki bireyselleşmenin artışı ile takım sporlarından bireysel sporlara ilgi artacak ve spor tümüyle eğlence anlayışının bir parçası haline gelecek.

- Seks : Gelecek 20-25 yılda çok önemli bir miktarda değişime uğrayacak bir başka alan da seks ve ilişkiler. Zaten son 10-15 yılda gelişen teknolojiler ile internetin yapacağınız seyahatle ilgili otel, yemek, eğlence her organizasyonu yapmaya, önceden kontrol etmeye başlaması bir yana dünyada milyonlarca insan şu anda chat odalarında, msn, icq, yonca, 80630 vb araçlar ve internet ortamları sayesinde kendilerini eş, partner arıyorlar.

Yine Futurist’ te yayımlanan yeniden yapılanan seks araştırmasına göre 2025 yılında seks bugüne göre çok daha sağlıklı ve güvenli yapılabilecek. Ve bu çok daha kabul görmüş bir ihtiyaç halini alacak. Zaten bugünden tüm dünyada homoseksüel karakterlerin başrol aldığı onlarca dizi TV’ lerde yayınlanır ve çok beğeni toplar durumda. Üstelik Viagra benzeri gelişimler dünyada aktif seks yaşamı sürdürebilen nüfusun artmasını da sağlıyor.

Peki evlilikler ne olacak ? Zira hane sayısı, hane halkı alışkanlıkları, evlerin büyüklükleri vs bizim içinde bulunduğumuz perakendecilik sektörünü yakından ilgilendirir. Hatta bir dönemlerde bir Amerika’da yerleşik bir süper market zinciri müşterilerini boşanma avukatlığı hizmeti veriyordu ücretsiz. Amaç ev sayısı dolayısıyla da tüketim artsın. Ancak sonrasında kampanya etik kurallar ile çelişir olunca vazgeçildi uygulamadan. Artan bireysellik (kimilerinin tanımına göre yalnızlık) iletişim teknolojileri hemen her şeyi kablosuz elektronik aletlerle çözer hale alışmamız nasıl etkileyecek evlilikleri?

Evlilikler sadece insanlarla yapılmayacak. Evcil hayvanınız, otomobiliniz, bilgisayarınızla da evleniyor olabilirsiniz. İnsanların bir zamanlar sadece kendi dinlerinden insanlarla evlenmelerine izin verildiği halde şimdi bunun çok önemli olmadığı düşünüldüğünde bu çok da garip gelmeyebilir (gelecekte)

Sizce dünyada tüm bunlar olurken , bizim ülkemizde neler olacak?
Wired Dergisi Mart 2005

Geleceğine yön vermek isteyenler Future Talks’da buluştu. Fütüristler Derneği ve Bahçeşehir Üniversitesi Fütürizm Kulubü tarafından düzenlenen, sektörlerin gelecek öngörüleri ve kriz sonrasında oluşması beklenen yeni düzenin tartışıldığı Future Talks sohbetlerinin ilki dün (27 Mayıs 2009, Çarşamba) Bahçeşehir Üniversitesi’nde gerçekleştirildi. Her ikisi de aynı zamanda Fütüristler Derneği Yönetim Kurulu Üyesi olan, Brightwell Holdings BV Yönetim Kurulu Başkanı Alphan Manas ve Unilever Türkiye Başkan Yardımcısı Cem Tarık Yüksel’in konuşmacı olarak katıldığı Future Talks’da, ‘profesyonel velilik, mahremiyet koruyuculuğu, internet pazarlamacılığı, iş terapistliği, sağlık karantinacılığı, içerik yaratıcılığı ve kişisel yazarlık’ gibi yeni meslekler ön plana çıktı. Toplantıya türkiye’nin ilk fütüristi, olup, hala gelecek tasarımı yapan ünlü fütürolog Reha Oğuz Türkkan’da katılarak kısa bir konuşma ile gençlere 90 yaşında dahi gelecek için heyecan duyduğunu aktardı.

Fütüristler Derneği Başkanı Ufuk Tarhan Future Talks’un açılış konuşmasında ‘geleceği şekillendirmekten sorumluyuz’ sloganıyla ilerlediklerini, dernek olarak fütürizmi yaymak ve herkese benimsetmek hedefiyle hareket ettiklerini söyledi. Söz konusu hedefe ulaşmak için Future Talks’un önemli bir adım olduğunu ifade eden Tarhan, “Future Talks’larda fikir önderlerinin katılımıyla geleceğe dair bakış açılarını konuşacağız. En önemli etkinliklerimizden biri ise geçen yıl ilkini gerçekleştirdiğimiz Fütüristler Zirvesi. İkincisini bu yıl Haziran ayında yapalım istemiştik, ancak kriz nedeniyle 2009 sonu ya da 2010 başında yapmayı daha uygun görüyoruz. Dernek olarak üzerinde çalıştığımız bir diğer proje de ‘Fütürizm Okulu’dur. Bu projemizi de yakın gelecekte hayata geçireceğimize inanıyorum. Sibernasyon dediğimiz yeni bir çağın başlangıcını yaşıyoruz. Bu nedenle herkesin bilgi, teknoloji ve akıl üçlüsünün birleşimiyle geleceği yaratmak adına akıllı-iyi adımlar atması çok önemli” diye konuştu.

İddaa, OGS, deniz taksi gibi farklı uygulamalara imza atan Fütüristler Derneği kurucusu ve Brightwell Holdings BV Yönetim Kurulu Başkanı Alphan Manas ise, gelecekte de mevcut mesleklerin hayatımızın içinde olacağını söyledi. Alphan Manas, gelecekte çift diplomanın çok önemli olduğunu, kişilerin hangi mesleği seçerse seçsin ikinci dal olarak hukuk ve psikoloji eğitimi alması gerektiğini söyledi.

Gelecekte serbest çalışma zamanlarının ve alanlarının giderek yaygınlaşacağını ifade eden Manas, “Nano teknoloji, genetik mühendisliği gibi alanlar gelecekte bugünden daha popüler olacak. Örneğin şu anda ABD’de alınan bir patent var. Patentin sahibi, 1 dolara insanların genetik kodunu çıkarabilmenin yollarını arıyor” dedi.

Türkiye’nin gelişmiş ülkelere göre çok daha genç bir nüfusa sahip olduğunu ifade eden Alphan Manas, “Bu durumu avantaja dönüştürmek gerekiyor. Benim AVM yatırımcılarına tavsiyem AVM yerine SYM yani ‘Sağlık Yaşam Merkezleri” yapmaları. İçinde evler, hastane, sağlık merkezi, alışveriş merkezi gibi yaşlı insanların hayatını kolaylaştıracak kompleksler kurularak, dünyanın sağlıklı yaşam merkezi haline gelebiliriz” diye konuştu.

Gelecekte ‘profesyonel velilik’ kavramının gelişeceğini ifade eden Alphan Manas, apartman yöneticileri gibi gelecekte de profesyonel veliler olacağını söyledi. Böylece çocukların tarafsız olarak değerlendirilebileceğini belirten Manas, bunun eğitim sektörünün gelişimine katkı sağlayacağını vurguladı. Kişisel gazetecilik olarak tabir edilen blogların önemine de değinen Manas, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Gazeteler şu anda içindeki yorumlar okunmak için alınıyor. Çünkü akşam TV’de güne ilişkin tüm haberleri izliyorsunuz. Ertesi gün gazete almanızın tek nedeni yazarların yorumlarını okumaktır. Kişisel yazarlık geliştikçe yani blog sayısı arttıkça, takip ettiğiniz yazarlara blogundan ulaştığınızda gazete almanıza da gerek kalmayacak. Şu anda ABD’de uygulamaya başlayan, gelecekte hızla yayılacağını düşündüğümüz ‘kindle’ denilen dijital okuyucular gazeteler için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Amerika’da metroya binerken New York Times Gazetesi otomatik olarak ‘kindle’lara yüklenerek, okunabiliyor. ‘Kindle’lar yüzde 30’luk bir penetrasyona ulaştığında klasik gazete kavramı da kalmayacak.”

Future Talks’un diğer konuşmacısı Unilever Türkiye Başkan Yardımcısı Cem Tarık Yüksel ise teknolojinin sürekli geliştiğine dikkat çekerek, “Belki de gelecekte Google’da arama yapmanıza gerek kalmayacak. Çünkü tüm bilgiler holografik depolama teknolojisiyle beyinlerinize yüklenecek. Çok da uzak bir tarihte olmayacağına inandığımız bu gelişme sayesinde herkes her bilgiye sahip olacak. Bu noktada o bilgiyi ne kadar farklılaştırarak kullandığımız önem kazanacak ve ön plana çıkan bireyler farklılaşmayı başaranlar olacak” dedi.

Fragmantasyon, globalleşme, yerelleşme ve dijitalleşmenin dört ana gelecek trendi olduğunu vurgulayan Yüksel’e göre, gelecekte siber terörizm ve mahremiyet ihlali her geçen gün artacak. Bu da ‘mahremiyet koruyuculuğu’ mesleğini ortaya çıkaracak. Gelecekte, internet pazarlamacılığı, iş terapistliği, sağlık karantinacılığı ve içerik yaratıcılığı gibi mesleklerin ön palana çıkacağını ifade eden Cem Tarık Yüksel, sağlıktaki gelişmelerle gelecekte ‘tasarımcı bebekleri’nin ortaya çıkacağını söyledi. Yüksel, “Sarı saçlı, mavi gözlü bir kızınızın olmasını hayal ediyorsunuz. Armani, D&G vb. tasarımcılara istediğiniz özellikleri söyleyeceksiniz. Tasarımcılar, RNA’lardan yararlanarak size hayallerinizdeki bebeği yaratabilecek. Bu fikir, şimdi çok uzak, hatta uçuk gibi görünebilir. Ancak bunun olmaması için hiçbir neden yok” diye konuştu.

Future Talks toplantılarını yılda altı defa düzenlemeyi hedefleyen Fütüristler Derneği, farklı konuları farklı fikir önderleriyle ele alarak, gelecek için kullanılabilir, hayata geçirilebilir fikir sıçramaları, vizyon yaratmayı hedefleniyor. Herkesi üye olmaya davet ediyor.

Uzgörü; Uzak, uzman ve insanlar/disiplinler arası-zamansal açıdan uzlaşmacı görüşü anlatmak üzere, yorumlanmış bir kelimedir.

İnsanı diğer canlılardan ayıran üstünlüğü; duygularını da kullanarak "düşünebilmesi". Geleceği düşünmek, merak etmek, önlem almak insanın ortaya çıkışıyla beraber var olan bir durum. Aslında, her kurumsal ve bireysel kararımızı geleceği düşünerek, farklı seçenekler arasında tercihler kullanarak yapıyoruz. Yakın denebilecek zamanlara kadar daha çok, temel bilimler ve teknoloji alanında çalışanlar, geleceği tahmin etmekle ilgili çalışmalar yapıyor, sosyal bilimlerse kısa dönemli tahminlere yöneliyorlardı. Geleceği tahmin etme çalışmaları 1930’larda başlayıp, 1960’larda gelişerek arttı. Araştırmacıların kullandıkları en yaygın yöntemler; Delfi Anketi (Delphi Survey), Senaryo Planlama (Scenario Planning), Karşılıklı Etki Analizi (Cross Impact Analysis) ve Bilgisayar Destekli Simülasyon olarak dikkat çekti. Bu yöntemlerden, Soğuk Savaş dönemi ve sonrasında başta Amerika olmak üzere, gelişmiş ülkelerle büyük firmalar, özellikle savunma sanayinde, daha çok teknolojik ilerleme ve strateji geliştirme gibi konularda yararlandılar. Geleceği tahmin- "forecasting"- yaklaşımında, yukarıda belirtilen yöntemlerden birini kullanarak en yüksek olasılığı belirlemek ağırlık kazanıyor ve aslında bugün hızla ağırlık ve önem kazanan ‘’uzgörü, foresight" yaklaşım ve çalışmalarının ilk temellerini oluşturuyor.

Özellikle 1973 petrol krizinin tahmin edilememesinden sonra, bu şekilde yapılan gelecek tahminlerinin geçerliliği ve güvenilirliği sorgulanmaya, iş ve yaşam koşulları, toplumsal yapılar karmaşıklaştıkça karar verme sürecinde etkili olan faktörlerin değişmesi gerektiği tartışılmaya başlandı. Sadece, eğilimler-trendler-, itici güçler-driver-, ekonomik göstereler-economic inidicators- gibi belirleyicileri kullanan basit tahmin yöntemleri bu dönemden sonra tamamen ortadan kalkmadı, ancak temel varsayımları önemli değişikliklere uğradı. Zamanda süreklilik ve lineerlik kavramının olmadığı, süreksizliğin de olduğu varsayımının kabulüyle tahminler geleceğin, tamamen geçmişin bir uzantısı olmadığı düşünülerek ve çok deterministik olmayan bir biçimde yapılmaya başlandı.

1980'lerde gelecek odaklı politika ve strateji oluşturmada, gelişmeleri tahmin edip pozisyon almayı öngören "reaktif" yaklaşımın yerini, "proaktif" olmak aldı. Gelecek için farklı seçenekler olduğunu kabul eden, geleceği değiştirmeye, onu kontrol etmeye dayalı bir bakış açısı benimsenmeye başlandı. Bu dönemlerden sonra, evrensel, ulusal, bölgesel, sektörel ve hatta kişisel gelişmeleri tahmin etmenin sadece teknolojik Ar-Ge çalışmalarıyla mümkün olmadığı, sosyal, psikolojik, ekonomik ve politik boyutların da bütün bir sistemi etkilediği, bu faktörlerin de göz önüne alınması gereği fark edildi. Ekosistem, interdependency-birbirine bağlımlılık- kavram ve yaklaşımları yaygınlaştı. Bilim ve teknoloji alanında dahi pazar odaklı, sosyal ve demografik eğilimleri göz önüne alan geniş bir bakış açısı ağırlık kazandı.

Artık geleceği tahmin etmek, sadece uzman veya bilim insanlarının değil, bütün paydaşların katıldığı, uzlaştığı bir gelecek vizyonu oluşturma, bir gelecek tasarım süreci olarak algılanıyor. "Geleceği Yönetmek", hatta "Değişimin Önüne Geçmek" ‘Geleceği Tasarlamak’ gibi yaklaşımlar benimsenmeli deniyor. İşte bu gelişmeler bizi 'Uzak görüş', 'Uzman görüş' ve 'Uzlaşmacı görüş' anlamlarına dokunan "uzgörü" ile buluşturuyor.

Uzgörülü olmak, yaratıcı, problem çözücü, esnek, katılımcı ve organize bir yaklaşımla uzun dönemli gelecekle bağlantı kurmayı, geleceği yönetmeyi ve yaratmayı amaçlıyor. Gelecekte başarı için artık öngörü yetmiyor, "uzgörü" lü olmak gerekiyor.